Kleszcze u psa - rozpoznanie, usunięcie, choroby odkleszczowe

Po długiej zimie, każdy z nas czeka na pierwsze ciepłe dni spędzone w ogródku lub lesie. Kuszą nas również długie spacery z naszymi pieskami ale musimy pamiętać o ich ochronie przed na pozór błachym zagrożeniem jakim są kleszcze. Aby uchronić przed nimi pupila, przez cały rok należy pamiętać o odpowiedniej profilaktyce przeciw kleszczom. W dodatku coraz częściej słyszy się o plagach kleszczy również w dużych miastach. Zmniejszająca się z roku na rok populacja wróbli i innych ptaków ma wpływ na wzrost liczby kleszczy w przestrzeni miejskiej.

Czym są kleszcze?

W Polsce żyje aż 19 gatunków kleszczy, w tym 6 atakujących psy i koty. Kleszcze to malutkie pajęczaki, które żywią się krwią. Ich wielkość zależy od gatunku, fazy rozwoju i stopnia najedzenia. Cykl życiowy kleszczy ma trzy stadia rozwojowe: nimfę, larwę i postać dorosłą. Każda postać, by móc przeobrazić się w kolejną, musi pobrać krew żywiciela. Z jaj wydostają się nimfy, które późnej przyjmują postać larwy, a te z kolei zmieniają się w dorosłego osobnika. Jeden kleszcz musi napić się krwi minimum trzy razy żeby jego cykl życiowy był pełny. Wszystkie trzy formy mogą przenosić groźne choroby, które są niebezpiecznie dla ludzi i zwierząt. Choroby te nazywane są chorobami odkleszczowymi. Dla psów groźna jest przede wszystkim babeszjoza.  

Jak rozpoznać kleszcza u psa?

Kleszcze spotykane są zazwyczaj od wiosny do jesieni, ale w okresie zimowym wcale nie giną! Pozostają w stanie hibernacji, najczęściej przyczepione do spodniej części traw, krzewów i drzew. Mogą przetrwać bez pożywenia bardzo długo i czekać na swoją ofiarę tygodniami a nawet miesiącami. Kiedy już dojdzie do ukąszenia, bardzo trudno je zauważyć w gęstym futrze psa, ponieważ ich wielkość to zaledwie kilka milimetrów. Jak sprawdzić czy pies ma kleszcza? Warto po każdym spacerze dokładnie wyszczotkować psa i sprawdzić czy w skórę nie wbił się nieprzyjaciel. Dlatego bardzo ważne jest regularne stosowanie preparatów na kleszcze takich jak krople, tabletki doustne, spraye lub obroże przeciwkleszczowe.

Usunięcie kleszcza u psa

Co powinniśmy zrobić kiedy zauważymy kleszcza na skórze naszego pupila? Niezwłocznie musimy go usunąć! Ale pod żadnym pozorem nie możemy go wyrywać, ponieważ kleszcz posiada specjalny aparat gębowy, którym przyczepia się do skóry i w ten sposób pobiera swój pokarm - krew. Musimy go złapać za pomocą specjalnej pęsety i przekręcić w dowolną stronę. Pewnie chwytamy ciało pasożyta, tuż przy samej skórze i delikatnie kręcąc wyciągamy. Przed wyjęciem kleszcza nigdy niczym nie smarujemy zaatakowanego miejsca. Może to utrudnić zabieg, a pozostawienie części pasożyta w skórze może mieć nieodwracalne konsekwencje. Po wyciągnięciu kleszcza miejsce ukąszenia dezynfekujemy. Stale obserwujemy swojego psa, żeby w porę zauważyć ewentualne objawy chorób.

Najczęściej występujące objawy chorób odkleszczowych u psów

Objawy chorób odkleszczowych są zazwyczaj mało charakterystyczne, często przypominają symptomy innych infekcji wirusowych lub bakteryjnych. Dodatkowo objawy chorób odkleszczowych mogą pojawić się kilka tygodni po ukąszeniu. Niezbędne jest przeprowadzanie szczegółowej diagnostyki, aby znaleść przyczynę złego samopoczucia psa.

Jeśli zaobserwujemy u swojego psa:

- przybicie, niechęć do spacerów bądź zabawy

- brak apetytu

- gorączkę

- kulawiznę

- drgawki

- ból stawów

- niedowład kończyn

- wymioty, biegunki

- obecność krwi w moczu

Niezwłocznie powinniśmy udać się do weterynarza! Poinformuj lekarza weterynarii, że Twój pies miał niedawno kleszcza. Ułatwi to szybkie postawienie diagnozy i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Choroby odkleszczowe spotykane u psów

- bolerioza

- riketsjozy (erlichioza i anaplazmoza)

- kleszczowe zapalenie mózgu

- babeszjoza

Bolerioza

Jest chorobą atakującą różne narządy i układy, wywołaną przez bakterie (głównie Borrelia burgdorferi). W niektórych regionach Polski, wywołującą boreliozę bakterią Borrelia burgdorferi może być zainfekowanych nawet 40% kleszczy. Często prowadzi do poważnych powikłań m.in. zapalenia stawów, kłębuszkowego zapalania nerek, zapalenia mięśnia sercowego. Objawy choroby czasami pojawiają się nawet po kilku miesiącach od ugryzienia psa przez kleszcza.

Erlichioza i Anaplazmoza

W ostatnich latach coraz powszechniej spotyka się u psów erlichiozę i anaplazmozę. Wywołują je riketsje. Są to wewnątrzkomórkowe bakterie, które atakują białe krwinki oraz płytki krwi. Prowadzą do ostrej choroby z niespecyficznymi objawami.

Kleszczowe zapalenie mózgu

Chorobę wywołuje wirus zaliczany do rodziny Flaviviridae, przenoszony głównie przez kleszcza pospolitego. W jej przebiegu dochodzi do rozwoju zapalenia mózgu i uszkodzenia nerwów z towarzyszącymi im objawami neurologicznymi. Na szczęście ta choroba jest rzadko spotykana u psów.

Babeszjoza

Babeszjoza jest najgroźniejszą chorobą odkleszczową psów w Polsce, najczęściej o błyskawicznym, nierzadko śmiertelnym przebiegu. Wywołuje ją pierwotniak Babesia canis, który atakuje erytrocyty psów. W jej wyniku dochodzi do rozpadu erytrocytów i przenikania hemoglobiny do osocza. Choroba prowadzi do zaburzeń funkcjonowania wątroby i nerek. Objawy tej choroby odkleszczowej zwykle pojawiają się po kilku a nawet po kilkunastu dniach od wniknięcia pierwotniaków do organizmu psa.

Preparaty na kleszcze dla psa

Kleszcze to prawdziwa zmora naszych czworonogów, dlatego dbajmy o ich zdrowie i pamiętajmy o odpowiednim zabezpieczeniu psów, zwłaszcza w okresie letnim. Najskuteczniejszą metodą ochrony czworonogów przed kleszczami jest stosowanie specjalnych środków przeciwpasożytniczych. Zawierają one substancje czynne o działaniu biobójczym. Należą do nich m.in. permetryna, flumetryna czy fipronil. Substancje te powodują u pasożytów śmierć jeszcze zanim zaczną pobierać krew. W ten sposób unikniemy chorób odkleszczowych. Preparaty na kleszcze dla psa mogą zawierać też repelenty, czyli substancje, które działają na pasożyty odstraszająco. Środki te opierają się na naturalnych olejkach eterycznych, które są bezpieczne dla zwierząt. Niestety, nie chronią one przed zarażeniem psa chorobotwórczymi drobnoustrojami. Dlatego są głównie polecane dla psów, u których nie można stosować silnych środków biobójczych lub mogą być stosowane pomocniczo. 

Do najpopularniejszych preparatów należą:

- obroża na kleszcze dla psa (Foresto, Sabunol, Beaphar Permecta, Beaphar Canishield) - wyróżnia ją najdłuższy czas działania. Obroża przeciwkleszczowa jest w stanie uchronić psa nawet przez 6-8 miesięcy ale należy pamiętać, że dobrze założona obroża powinna przylegać do skóry psiaka, więc nie zadziała skutecznie u psów z długą sierścią.

- krople na kleszcze dla psa (Beaphar Fiprotec, Bayer Advantage, Beaphar Vermicon) - podanie bezpośrednio na skórę za pomocą pipety. Dawka dobrana jest pod masę ciała psa, szczególnie polecana dla psów z długą szatą.

- spray na kleszcze dla psa - ma postać areozolu, który aplikuje się bardzo łatwo na całą powierzchnię skóry naszego psiaka. Jest bardzo wydajny, dlatego dobrze sprawdza się w przypadku psów ras dużych i olbrzymich. Większość sprayów na rynku można stosować nawet u młodych psów.  

Podsumowanie 

W momencie kiedy zauważycie u swojego psa kleszcza należy bezzwłocznie wyjąć pasożyta lub jeżeli nie umiemy tego fachowo zrobić udać się z nim do lekarza weterynarii, aby pokazał jak prawidłowo się go pozbyć. Aby nie dopuścić do ukąszenia przez kleszcza regularnie przez cały  stosujmy preparaty kleszczobójcze.